Νοιάζομαι για την καρδιά μου! Μία σύντομη ενημέρωση για τη διατροφή και τη χοληστερίνη…
Επιμέλεια:
Dr. Μαγδαληνή Μελετίδου
Ειδικός Καρδιολόγος
Κατά την περίοδο των γιορτών συνηθίζουμε να υπερβάλλουμε, τρώγοντας μεγαλύτερες ποσότητες αλλά και λιγότερο υγιεινά.
Με την ευκαιρία των γιορτών λοιπόν, είναι χρήσιμο να μάθουμε κάποια πράγματα για την υγιεινή διατροφή καθώς και για τον αόρατο εχθρό της καρδιάς, τη χοληστερίνη!
Μαθαίνω για τη χοληστερίνη μέσα από 8 σύντομες ερωτήσεις !!
1. Τι είναι η χοληστερίνη?
Η χοληστερίνη, ή σωστότερα χοληστερόλη, είναι ένας τύπος λίπους που βρίσκεται στις ζωικές τροφές που καταναλώνουμε. Παράγεται όμως και από τον οργανισμό μας, κυρίως από το ήπαρ. Οι φυτικές τροφές δεν περιέχουν χοληστερόλη.
Σε μικρές ποσότητες, είναι απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού. Πολλές σύνθετες λειτουργίες του σώματος, όπως η δημιουργία των κυτταρικών μεμβρανών και η σύνθεση αρκετών ορμονών εξαρτώνται από την χοληστερόλη.
Όταν όμως η χαμηλής πυκνότητας LDL, ή ‘κακή’ χοληστερίνη παραμένει σε υψηλά επίπεδα στο αίμα, είναι βλαβερή για την καρδιά και τα αγγεία του οργανισμού. Η περίσσεια χοληστερόλης εναποτίθεται στο αρτηριακό τοίχωμα προκαλώντας αθηροσκλήρωση και αυτό μπορεί τελικά να οδηγήσει στην εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων, όπως στεφανιαία νόσο, εγκεφαλικό επεισόδιο και περιφερική αγγειοπάθεια.
Αντίθετα, μια άλλη μορφή λιποπρωτείνης που υπάρχει στο αίμα μας, η HDL λιποπρωτείνη ή ‘καλή’ χοληστερίνη’, δρά ευργετικά για τον οργανισμό μας, μειώνοντας την αθηρωμάτωση των αγγείων. Με τη βοήθεια της HDL, η περίσσεια της χοληστερόλης απομακρύνεται από την κυκλοφορία του αίματος, και μεταφέρεται στο ήπαρ, όπου και μεταβολίζεται.
2. Τι είναι τα τριγλυκερίδια?
Τα τριγλυκερίδια είναι επίσης λίπη που βρίσκονται στο σώμα μας.
Ο ακριβής τους ρόλος στην εμφάνιση της αθηροσκλήρωσης δεν είναι ακόμα εξακριβωμένος. Παρόλα αυτά υπάρχουν ενδείξεις για το δυσμενή ρόλο των τριγλυκεριδίων στην ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου, ιδιαίτερα στις γυναίκες αλλά και σε ορισμένους ασθενείς με συγγενείς ανωμαλίες στο μεταβολισμό των λιπιδίων.
Υπερβολικά υψηλές ποσότητες τριγλυκεριδίων μπορούν ακόμα να προκαλέσουν παγκρεατίτιδα.
3. Πόσο συχνή είναι η υπερλιπιδαιμία στην Ελλάδα;
Η υπερλιπιδαιμία αποτελεί ένα συχνότατο πρόβλημα στις αναπτυγμένες χώρες. Δεδομένα από δημογραφικές μελέτες στη χώρα μας δείχνουν ότι 1 στους 2 ενήλικες έχουν υψηλά επίπεδα LDL > 130 mg/dl. Από αυτούς, περίπου 1 στους 3 δεν το γνωρίζουν. Aπό εκείνους που είναι ενήμεροι ότι τα λιπίδια του αίματος τους είναι παθολογικά, 1 στους 3 ακολουθούν διαιτητική αγωγή, ενώ μόνο το 20-30% λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή.
Η κληρονομικότητα παίζει σε κάποιες περιπτώσεις ρόλο στην εμφάνιση υπερλιπιδαιμίας. Υπολογίζεται λοιπόν ότι περίπου 1:300 άτομα πάσχουν από οικογενή υπερλιπιδαιμία, εμφανίζοντας ιδιαίτερα υψηλές τιμές χοληστερόλης στο αίμα, κάτι που οδηγεί στην πολύ πρώιμη εκδήλωση εμφράγματος μυοκαρδίου.
4. Πόσο συχνά πρέπει να μετράω τη χοληστερίνη μου;
Η μέτρηση της χοληστερίνης με εξέταση αίματος θα πρέπει να γίνεται κάθε 5 χρόνια σε υγιείς ενήλικες, συχνότερα όμως σε άτομα υψηλού κινδύνου με καρδιολογικό ιστορικό. Γενικά, η μέτρηση των λιπιδίων θα πρέπει να γίνεται μετά από 9-12 ώρες νηστείας.
5. Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές χοληστερίνης;
Τα ανώτερα φυσιολογικά όρια της χοληστερίνης στις εξετάσεις αίματος είναι εξατομικευμένα.
⦁ Οι συνιστώμενες τιμές λιπιδίων σε άτομα χωρίς παράγοντες κινδύνου, που δεν έχουν ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή σακχαρώδη διαβήτη, είναι η LDL να διατηρείται χαμηλότερα από 115 mg/dl.
⦁ Σε περίπτωση ύπαρξης μέτριου καρδιαγγειακού κινδύνου, ο στόχος είναι χαμηλότερος, δηλαδή 100 mg/dl, ενώ σε υψηλού κινδύνου ενήλικες, ο στόχος πέφτει στα 70 mg/dl.
⦁ Σε άτομα πολύ υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως αυτοί που πάσχουν από στεφανιαία νόσο, η LDL- χοληστερόλη τους θα πρέπει να είναι μικρότερη των 55 mg/dl.
O γιατρός σας μπορεί να υπολογίσει για τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο και να δώσει συμβουλές για τα όρια-στόχους της χοληστερίνης σας.
6. Μπορώ να ελαττώσω τη χοληστερίνη μου χωρίς φάρμακα;
Ένας από τους κυριότερους τροποποιήσιμους παράγοντες για τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η υψηλή χοληστερίνη, την οποία μπορούμε να αντιμετωπίσουμε.
Η αλλαγή του τρόπου ζωής παίζει τον πρωταρχικό ρόλο στη μείωση των επιπέδων χοληστερίνης. Συγκεκριμένα, ενθαρρύνεται η συστηματική άσκηση, όπως γρήγορη βάδιση, 4-5 φορές την εβδομάδα, για τουλάχιστον ½ ώρα. Επίσης, η υγιεινή διατροφή, η απώλεια βάρους και η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ έχουν ευεργετικά αποτελέσματα στο λιπιδαιμικό προφίλ του ατόμου.
7. Ποια είναι η υγιεινή διατροφή;
Η δίαιτα αποτελεί τον πιο καθοριστικό παράγοντα για τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα μας.
Τα κορεσμένα λίπη και τα trans λιπαρά οξέα αυξάνουν τις τιμές ολικής χοληστερόλης. Προέρχονται κυρίως από ζωικές πηγές, όπως το χοιρινό κρέας, το βούτυρο και τα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Αντίθετα, η παραδοσιακή μεσογειακή δίαιτα είναι αυτή που θωρακίζει τα αγγεία και προστατεύει τον οργανισμό από την αθηρωμάτωση. Σε αυτή περιλαμβάνονται: Μονοακόρεστα λίπη (ελαιόλαδο), αντιοξειδωτικές ουσίες (φρούτα, λαχανικά, κρασί και τσάι), όσπρια, δημητριακά, μέτρια με υψηλή κατανάλωση ψαριού, μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών, τυριού και γιαουρτιού καθώς και χαμηλή κατανάλωση κρέατος. Η δίαιτα αυτή είναι πολύ χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά.
Οι φυτικές στερόλες έχουν επίσης ευεργετικό ρόλο στη μείωση των τιμών χοληστερόλης καθώς εμποδίζουν την υπέρμετρη απορρόφηση της από το έντερο και βοηθούν την μεγαλύτερη αποβολή της περίσσειας χοληστερόλης από το πεπτικό σύστημα. Περιέχονται στους ξηρούς καρπούς, τους σπόρους και στα δημητριακά ολικής άλεσης.
8. Ποιά φάρμακα χορηγούνται για την αντιμετώπιση της υπερλιπιδαιμίας;
Το κύριο φάρμακο αντιμετώπισης της αυξημένης τιμής χοληστερόλης είναι οι στατίνες, οι οποίες με τη μείωση της παραγωγής χοληστερόλης στο ήπαρ, ελαττώνουν την LDL έως και 50%. Ακόμη, έχει αποδειχθεί ότι έχουν επιπρόσθετες, ευεργετικές, αντιφλεγμονώδεις δράσεις και γι αυτό αποτελούν απαραίτητο φάρμακο για την πρόληψη της στεφανιαίας νόσου.
Υπάρχουν όμως και άλλα νεότερα υπολιπιδαιμικά φάρμακα, όπως η εζετιμίμπη, η οποία εμποδίζει την απορρόφηση της χοληστερόλης από το έντερο. Χορηγείται κυρίως σε συνδυασμό με στατίνες επιφέροντας περαιτέρω μείωση των τιμών χοληστερόλης κατά 20%.
Τελευταία, έχουν εισέλθει και ενέσιμα σκευάσματα για την αντιμετώπιση της υπερλιπιδαιμίας. Αυτά είναι τα μονοκλωνικά εντισώματα εναντίον των υποδοχέων των PCSΚ9. Η χρήση αυτών των φαρμάκων γίνεται με υποδόρια ένεση καθε 15 ή 30 ημέρες και οδηγεί σε μείωση των τιμών της LDL χοληστερόλης έως και 65%. Συνιστώνται κυρίως για άτομα με πολύ υψηλές τιμές χοληστερίνης ή σε περιπτώσεις οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας.
Η αντιμετώπιση των υψηλών επιπέδων τριγλυκεριδίων επιτυγχάνεται με μία άλλη κατηγορία φαρμακευτικών σκευασμάτων, τα πολυακόρεστα ω-3 λιπαρά οξέα.
Ο γιατρός σας γνωρίζει αν χρειάζεται να λαμβάνετε κάποιο φάρμακο για την αντιμετώπιση της υπερλιπιδαιμίας. Συμβουλευτείτε τον και ακολουθείστε τις οδηγίες!
10 tips υγιεινής διατροφής για μετά τις γιορτές!
⦁ Ακολουθούμε μια ισορροπημένη διατροφή, αποφεύγουμε τις στερητικές δίαιτες & δεν ξεχνάμε το πρωινό!
⦁ Το μυστικό της υγιεινής διατροφής είναι ο υγιεινός τρόπος μαγειρέματος. Μαγειρεύουμε στον ατμό, στο φούρνο ή στο γκριλ και αποφεύγουμε τα τηγανητά.
⦁ Προσθέτουμε στην καθημερινότητά μας φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής άλεσης.
⦁ Περιορίζουμε την κατανάλωση κόκκινου κρέατος σε 1 φορά την εβδομάδα.
⦁ Τρώμε ψάρι 1 με 2 φορές την εβδομάδα.
⦁ Αποφεύγουμε τα ζωικά λιπαρά, το βούτυρο, τις επεξεργασμένες τροφές και τα σνακ.
⦁ Προτιμούμε κρέας, γάλα και τυροκομικά με χαμηλά λιπαρά.
⦁ Περιορίζουμε την πρόσληψη αλατιού.
⦁ Καταναλώνουμε γλυκά με μέτρο.
⦁ Αποφεύγουμε το αλκοόλ και τα αναψυκτικά & δεν ξεχνάμε να πίνουμε αρκετό νερό!
