Η Κολπική Μαρμαρυγή σε 10 ερωτήσεις

Επιμέλεια:

Μαγδαληνή Μελετίδου

Ειδικός Καρδιολόγος

1. Τι είναι η κολπική μαρμαρυγή;

Η κολπική μαρμαρυγή αποτελεί μία αρρυθμία, κατά την οποία η καρδιά χάνει τη φυσιολογική της ηλεκτρική δραστηριότητα και λειτουργεί με ένα ακανόνιστο και συχνά γρήγορο καρδιακό ρυθμό.

Σε μερικούς ανθρώπους, η κολπική μαρμαρυγή δεν φεύγει ποτέ (μόνιμη), ενώ σε άλλους, η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να έρχεται και να φεύγει (παροξυσμική).

Φυσιολογικός ρυθμός

Κολπική μαρμαρυγή

2. Είναι συχνή πάθηση ;

Η κολπική μαρμαρυγή αποτελεί τη συχνότερη καρδιακή αρρυθμία σήμερα. Εμφανίζεται συχνότερα σε άνδρες καθώς επίσης και σε ηλικιωμένους.

Στην Ελλάδα περίπου 300.000 άτομα πάσχουν από κολπική μαρμαρυγή, ενώ υπολογίζεται ότι περίπου 1 στoυς 3 μεσήλικες θα αναπτύξουν κολπική μαρμαρυγή κάποια στιγμή της ζωής τους.

Η συχνότητα της αναμένεται να αυξηθεί στις επόμενες δεκαετίες, κυρίως λόγω της αύξησης της επιβίωσης του πληθυσμού.

3. Ποιοι είναι οι προδιαθεσικοί παράγοντες για την εμφάνιση κολπικής μαρμαρυγής ;

Διάφορες παθήσεις και καταστάσεις σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής. Οι σημαντικότερες είναι οι εξής:

Πέρα από τη φαρμακευτική θεραπεία και τις επεμβατικές μεθόδους, η αλλαγή του τρόπου ζωής μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στη μείωση της εμφάνισης επεισοδίων κολπικής μαρμαρυγής και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

4. Ποια είναι τα συμπτώματα ;

Η κολπική μαρμαρυγή μπορεί να συνοδεύεται από τα εξής συμπτώματα:

Παρόλα αυτά, περίπου 1 στους 3 ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή δεν εμφανίζει καθόλου συμπτώματα (σιωπηρή – ασυμπτωματική κολπική μαρμαρυγή) και τότε η διάγνωση είτε γίνεται σε τυχαίο έλεγχο είτε παραμένει αδιάγνωστη μέχρι την εμφάνιση μίας σοβαρής επιπλοκής, όπως ένα εγκεφαλικό επεισόδιο.

5. Ποιες μπορεί να είναι οι επιπλοκές της κολπικής μαρμαρυγής ;

Η κολπική μαρμαρυγή σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης θρομβοεμβολικών επεισοδίων, καρδιακής ανεπάρκειας, κατάθλιψης, ελάττωσης γνωστικών λειτουργιών και άνοιας. Ακόμη, φάνηκε ότι γενικά ελαττώνει την ποιότητα ζωής, ενώ συνολικά διπλασιάζει τον κίνδυνο θανάτου.

Η σημαντικότερη επιπλοκή που μπορεί να παρουσιάσει είναι τα θρομβοεμβολικά επεισόδια, και ιδιαίτερα το ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαικό επεισόδιο, το οποίο συχνά είναι σοβαρό και οδηγεί σε σοβαρές αναπηρίες, ή ακόμη και το θάνατο.

Λόγω του αποδιοργανωμένου ρυθμού στους κόλπους, το αίμα δεν προωθείται επαρκώς και λιμνάζει μέσα σ’ αυτούς. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία θρόμβων που μπορεί να αποσπασθούν και με την κυκλοφορία του αίματος να εμφράξουν κάποια εγκεφαλική αρτηρία προκαλώντας αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.

Έχει φανεί ότι η κολπική μαρμαρυγή 5-πλασιάζει συνολικά την πιθανότητα ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου. Από την άλλη, περίπου 1 στα 4 εγκεφαλικά επεισόδια οφείλονται στην ύπαρξη κολπικής μαρμαρυγής.

Ο κίνδυνος των ανώτερων επιπλοκών ελαττώνεται σημαντικά με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή και επεμβάσεις καθώς και την τακτική ιατρική παρακολούθηση.

6. Πως γίνεται η διάγνωση της κολπικής μαρμαρυγής;

Η ψηλάφηση του σφυγμού αποτελεί έναν γρήγορο και εύκολο τρόπο διαπίστωσης ενός ακανόνιστου ή γρήγορου σφυγμού, ο οποίος μπορεί να είναι ενδεικτικός της ύπαρξης κολπικής μαρμαρυγής. Σε αυτήν την περίπτωση θα πρέπει να απευθυνόμαστε στο γιατρό μας για περαιτέρω εξέταση.

Η οριστική διάγνωση της κολπικής μαρμαρυγής μπορεί να γίνει με ένα απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα, το οποίο καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς. Μερικές φορές, η διάγνωση γίνεται με μία συσκευή μακροχρόνιας καταγραφής του καρδιακού ρυθμού (πχ. Holter ρυθμού 24ώρου).

Tα τελευταία χρόνια, η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας στον τομέα των κινητών τηλεφώνων (smartphones) και των έξυπνων ρολογιών (smartwatches) έχει οδηγήσει στη διάθεση στην αγορά συσκευών με δυνατότητα καταγραφής του καρδιακού ρυθμού και ανίχνευσης αρρυθμιών με ιδιαίτερα μεγάλη ακρίβεια, στο γενικό πληθυσμό. Παρόλα αυτά, η οριστική διάγνωση οποιασδήποτε αρρυθμίας θα πρέπει πάντα να γίνεται από το γιατρό σας.

7. Τι εξετάσεις χρειάζεται να κάνω μετά τη διάγνωση κολπικής μαρμαρυγής ;

Μετά τη διάγνωση της κολπικής μαρμαρυγής, χρειάζεται να ακολουθήσει μία πλήρης καρδιολογική κλινική εξέταση καθώς και υπερηχογράφημα καρδιάς, για τον έλεγχο της καρδιακής λειτουργίας, αναζήτηση καρδιακής ανεπάρκειας, βαλβιδοπάθειας ή άλλης δομικής πάθησης.

Επίσης, απαιτείται η διενέργεια ορισμένων εξετάσεων αίματος (γενική εξέταση αίματος, μέτρηση θυρεοειδικών ορμονών, έλεγχος νεφρικής λειτουργίας και ηλεκτρολυτών).

Τέλος, σε περίπτωση που υπάρχει υποψία υποκείμενης στεφανιαίας νόσου, μπορεί ακόμη να χρειαστεί έλεγχος μυοκαρδιακής ισχαιμίας, με διενέργεια δοκιμασίας κόπωσης, stress echo ή στεφανιογραφίας.

8. Πώς αντιμετωπίζεται η κολπική μαρμαρυγή;

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κολπική μαρμαρυγή υποχωρεί από μόνη της, ακόμη και χωρίς θεραπεία. Μερικοί όμως άνθρωποι χρειάζονται θεραπεία, τόσο για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων όσο και για την ελάττωση του κινδύνου εμφάνισης αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

Η θεραπεία περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:

Φάρμακα για τον έλεγχο της καρδιακής συχνότητας (β-αποκλειστές, digoxin) ή για τον έλεγχο του καρδιακού ρυθμού (Ρυθμονόρμ, Angoron, Sotalol)
Φάρμακα για την πρόληψη δημιουργίας θρόμβου και κατά συνέπεια εμφάνισης θρομβοεμβολικών επεισοδίων (αντιπηκτικά). Έχει βρεθεί ότι λήψη αντιπηκτικού μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου κατά περίπου 60%. Παλαιότερα, χρησιμοποιούνταν τα κουμαρινικά αντιπηκτικά (Sintrom), τα οποία απαιτούσαν τακτική εξέταση αίματος (INR) για τον έλεγχο της δράσης του φαρμάκου και τον καθορισμό της δοσολογίας. Σήμερα, έχουν σχεδόν πλήρως αντικατασταθεί από νέοτερης γενιάς αντιπηκτικά φάρμακα (Pradaxa, Eliquis, Xarelto), τα οποία είναι εξίσου ασφαλή και αποτελεσματικά, ενώ έχουν το πλεονέκτημα ότι δεν απαιτούν τακτικές εξετάσεις αίματος και περιορισμούς στη διατροφή (όπως πράσινες σαλάτες, χόρτα κ.ά.) συγκριτικά με τα κουμαρινικά αντιπηκτικά. Γενικά, τα αντιπηκτικά φάρμακα έχουν ένα μικρό κίνδυνο εμφάνισης αιμορραγιών, ο οποίος σε κάθε περίπτωση είναι μικρότερος από το όφελος που προσφέρουν.

Θα πρέπει, τέλος, να σημειωθεί ότι τα αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα (Ασπιρίνη) δεν αποτελούν ενδεδειγμένη αντιθρομβωτική θεραπεία στην περίπτωση κολπικής μαρμαρυγής.

«Ηλεκτρική καρδιοανάταξη», μια θεραπεία που περιλαμβάνει την ελεγχόμενη χορήγηση ηλεκτρικού ρεύματος στο θώρακα, με τη χρήση εξωτερικού απινιδωτή, για τη διακοπή της αρρυθμίας και την επαναφορά του φυσιολογικού ρυθμού. Πρόκειται για μια ασφαλή, ανώδυνη διαδικασία, διάρκειας μερικών λεπτών, ενώ ο ασθενής βρίσκεται σε ήπια νάρκωση.

Επεμβατικές θεραπείες κατάλυσης (“ablation”). Οι επεμβάσεις αυτές διενεργούνται με τη χρήση καθετήρων, οι οποίοι τοποθετούνται στην καρδιά μέσω των μηραίων φλεβών. Στόχος τους είναι η ηλεκτρική απομόνωση των εστιών που πυροδοτούν αρρυθμίες, με αποτέλεσμα την ελάττωση των υποτροπών της κολπικής μαρμαρυγής, τη διατήρηση του φυσιολογικού καρδιακού ρυθμού και κατά συνέπεια την εξάλειψη των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Οι επεμβάσεις αυτές διαρκούν περίπου 2 ώρες. Ο ασθενής κινητοποιείται λίγες μετά το τέλος της επέμβασης και συνήθως εξέρχεται από το νοσοκομείο την επόμενη μέρα, με οδηγίες για αποφυγή της έντονης σωματικής προσπάθειας για περίπου 1 εβδομάδα.

Κατάλυση του κολποκοιλιακού κόμβου και εμφύτευση βηματοδότη, για τον έλεγχο της καρδιακής συχνότητας, στις περιπτώσεις που οι παραπάνω μέθοδοι αποτύχουν.
Διαδερμική τοποθέτηση με καθετήρα μιας μικρής μηχανικής συσκευής (συσκευή σύγκλεισης του ωτίου του αριστερού κόλπου) στον αριστερό κόλπο της καρδιάς, για να αποτρέψει την έξοδο θρόμβων από την καρδιά. Ενδείκνυται σε περιπτώσεις ασθενών που δεν μπορούν να λάβουν αντιπηκτικά για την πρόληψη εγκεφαλικού, επειδή ο κίνδυνος αιμορραγίας κατά τη λήψη αυτών των φαρμάκων είναι ιδιαίτερα υψηλός.

9. Ποιες αλλαγές στον τρόπο ζωής συνεισφέρουν στην ελάττωση της εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής ;

Γενικά, στα πλαίσια της αλλαγής του τρόπου ζωής, συστήνεται η λήψη των εξής μέτρων:

Αποτελεσματική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του σακχαρώδη διαβήτη και της υπερλιπιδαιμίας
Απώλεια βάρους (σε περίπτωση που είστε υπέρβαροι)
Αποφυγή της καθιστικής ζωής και έναρξη συστηματικής σωματικής άσκησης (όπως 30 λεπτά γρήγορο βάδισμα για τουλάχιστον 5 ημέρες την εβδομάδα)
Διακοπή καπνίσματος
Ελαχιστοποίηση κατανάλωσης αλκοόλ (να προτιμάται λευκό ή κόκκινο κρασί)
Αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης καφείνης
Αποφυγή του στρες

10. Πώς θα είναι η ζωή μου με κολπική μαρμαρυγή ;

Η διάγνωση της κολπικής μαρμαρυγής συνήθως ανησυχεί ιδιαίτερα τους ασθενείς. Παρόλα αυτά, η συγκεκριμένη πάθηση δεν αποτελεί μια άμεσα απειλητική για τη ζωή κατάσταση και οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν μία κανονική ζωή, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Για τον έλεγχο όμως των συμπτωμάτων και την ελαχιστοποίηση των επιπλοκών, χρειάζεται να λαμβάνουν τακτικά τη φαρμακευτική αγωγή τους και να παρακολουθούνται συστηματικά από το γιατρό τους.